Неолитско Село

Во Македонија и во Скопје има малку археолошки локалитети кои со своето значење  и местоположба се достапни на јавноста. Предисториската населба Тумба Маџари во општината Гази Баба во Скопје е археолошки локалитет кој со своите уметнички и естетски вредности на материјалната и духовна култура е веќе потврден  во научните кругови. Од 2008 година на овој локалитет се создаваат услови за поголемо анимирање во јавноста преку научни, едукативни и туристички активности.

Археолошките истражувања во изминативе 30 години покажаа дека се работи за населба од неолитот – младо камено време. Населбата, својата економска благосостојба и култерен просперитет ги доживува во средниот неолит, 5800-5200 година пред н.е. Така населбата во Тумба Маџари преставува јадро на денешно Скопје. Во ахеолошките ископувања од 1981 до 2010 година истражени се 9 куќи и е во тек дефинирање на други стамбен објекти. Дел од движниот археолошки материјал најден во текот на археолошките ископувања е изложен Археолошки Музеј на Македонија.

Археолошкиот проектот  “Реконструкција на неолитското село на локалитетот Тумба Маџари” е замислен со неколку едукативни содржини кои се реализирани на западниот дел од имотот на Музеј на Македонија каде е потврдено дека нема археолошки траги. Во реконструкција на неолитските куќи во Тумба Маџари се користени три релативни извори: археолошки остатоци што остануваат на терен, изгледот на керамичките жртвеници – модели на куќи од неолитот на Анзабегово-Вршничката и Велушко-Породинската културна група и современи примери на куќи во селата, кои живеат како градителска традиција многу долго, неколку илјадалетиа.

Од 2008 до 2010 година се изградени неколку куќи во духот на неолитската архитектура. Во четири од нив преку копии е прикажан различен движен и недвижен инвентар со цел да се направи обид за реконстукција на дел од животот на неолитскиот човек кој живеел на територија на Република Македонија и пошироко. Останатите објекти, трло со макети на домашни животни, пчеларник се дополнување на секојдневниот амбиент на нашите претци. Примарната намена на петиот објект т.н. училница е едукативна, не не е исклучено и организирање на манифестации од јавен културан карактер. За развој на туризмот е изградена сувенирница чија завршница се очекува во следната прикладна фаза.

Доколку сакате да погледнете поглед 360 степени од Неолитското Село (1) кликните тука.
(за да можете да ја погледнете апликацијата потребен ви е QuickTime)

Доколку сакате да погледнете поглед 360 степени од Неолитското Село (2) кликните тука.
(за да можете да ја погледнете апликацијата потребен ви е QuickTime)

Куќа 1

Куќата е градена во традиционалната техника своиствена за сите земјоделски цивилизации. Ѕидовите на куќите се градени  од дрвени столбови набивани во земја и со гранки исплетени меѓу нив. Тие  се обложувани со дебел слој лепеж од кал и плева. Покривот од куќата е на две води и е изграден од дрвена конструкција и слој од трска и ржаница. Внатрешноста на куќа 1 е преградена со еден тенок неправилен парапет. Според археолошките остатоци во неа се подигнати две печки и  мелница за жито. Во оваа куќа која е и најбогата со наоди се откриени вкупно 45 цели садови и многу фрагменти од керамика. Сиот тој материјал е изложен во постојаната поставка на Музејот на Македонија. Тоа се амфори, пехари, грнци и питоси со барботин украси, фрутариуми и чинии. Со својата совршена едноставна форма, особена карактеристика на неолитот во Горновардарскиот регион му даваат аскосите-садови за вода. На Тумба Маџари се откриени прв пат и тоа во класичната форма и по изработка се најубавите меѓу сите познати од другите локалитети.
Она што го  прави Тумба Маџари  и оваа куќа позната, е за прв пат откриената теракотна претстава на Големата Мајка. Со своите импресивни димензии од 39 см висина, класичната смирена поза на изникнување од куќата и воедно бдеење над нејзиното огниште и мир, ја прави оваа скулптура ексклузивна. Таа ќе стане главната нишка што го поврзува духот на човекот од неолитот во Македонија.

Доколку сакате да погледнете поглед 360 степени од Куќа 1 кликните тука.
(за да можете да ја погледнете апликацијата потребен ви е QuickTime)

Куќа 2

Куќата е градена со градежен материјал како и другите. Вратата на јужната страна е со форма на буквата М, а над неа е кружен отвор. Овие детали се направени според аналогиите на керамичките жртвеници од типот на Големата Мајка. Во куќата се презентирани предмети во копии од секојдневниот инвентар на неолиткиот човек. Изложена е  реконструкција на разбој и жена што ткае на него.

Доколку сакате да погледнете поглед 360 степени од Куќа 2 кликните тука.
(за да можете да ја погледнете апликацијата потребен ви е QuickTime)

Куќа 3

Изградена е на традиционален начин од дрва, гранки и кал. Во куќата е подигната мала дрвена платформа измачкана со кал како место за спиење и чување на храна, познато во етнологијата како черен. Во ниво на оваа платформа на подот е подигнат мал парапет кој го одвојува јужниот дел на куќата од северниот, во кој се подготвувала храната. Во јужниот дел на  куќата се  поставени макета на жена-грнчарка што изработува керамички садови и макета на дете. До западниот ѕид  во куќата е поставена полукалотеста печка. На северната фасада, над вратата е закачена копија од керамичкиот букранион на овен.

Доколку сакате да погледнете галерија – поглед 360 степени од Куќа 3 кликните тука.
(за да можете да ја погледнете апликацијата потребен ви е QuickTime)

Кука 4

Во внатрешноста во куќа 4 е преставен дел од недвижниот материјал откриен при истражувањата во 2007/08 година за кои се претпоставува дека с мини амбарчиња за чување зрнеста храна. Покрај нив е преставено едно кружно огниште и дрвено лежиште изградено на подот во североисточниот простор на куќата. Модел на маж кој изработува камени алатки го дополнува амбиентот на куќа 4.

Оваа  благородна идеја за  Реконструкција на неолитското село на локалитетот Тумба има двојна цел – ревитализација на локалитетот и  развивање на чувството за валоризирање и грижа за најстарите културни достигнувања на нашите предци во пошироката јавност.

Previous Image
Next Image

info heading

info content


Неолитското село ќе биде отворено за посети секој:

Среда – Петок 08:00 -14:00 часот
Сабота – Недела 10:30 – 17:30 часот

Понеделник, вторник и државните празници се неработни.

Автори на проектот: м-р Елена Стојанова Канзурова и д-р Драгиша Здравковски

Графички дизајн: Дончо Наумовски, дипл. археолог

Учесник во проектот од Музеј на Македонија: Елизабета Столиќ

Учесници во проектот – надворешни соработници: Тони Митрев, Илчо Велковски, Стојан Мусајски, Благоја Јорданов, Јане Велковски, Александар Јовановски, Оливер Велков, Ирина Јакимовска, Стефан Илијевиќ, Дончо Наумовски

Учесници во проектот од Општина Гази баба: Емилија Кипровска, Благој Кчев, Сашо Митевски, Дејан Стојанов

Благодарност до: Елизабета Канческа Милеска, министер за култура, и соработниците Паско Кузман, Борис Јосифовски, Снежана Ристовска – Министерство за култура; Коце Трајановски, Тони Трајковски – градоначалници на општина Гази Баба;

Comments are closed